צי רעד איך מיט כעס,
Whether I speak with anger,
Work 421 of 440
Pages 497-498. Continuation of 'Ikh dank far alts': death personified agrees to everything with a smile. 'Maskim' = agreeing (Hebrew). 'Shliakh' = emissary (Hebrew). Memory of Mendl the Fool from the shtetl - archetypal village water-carrier. 'Giber' = hero/strong man (Hebrew 'gibor'). 'Karomisl' = yoke for carrying water buckets (Slavic, from Russian 'коромысло'). 'Hoydn' = to sway/rock. The father's insult 'Mendl der nar' as a poisonous needle - connecting the shtetl fool to death as fool. Leivick returns repeatedly to Mendl in his poetry - the holy fool archetype. 'Bazungen' = sung about, 'baveynt' = wept for. The number 43 at bottom may be a section or poem number. Continuation of 'Ikh dank far alts' - childhood memory of Mendl. 'Lehakhis' = to spite (Hebrew, from 'le-hakh'is'). 'Mil' = mill (German 'Mühle'). 'Shtibl' = small house/hut (diminutive). 'Zilberner nakht' = silver night - moonlit. The vision of Mendl: 'funandergetsogn' = stretched out, 'on a rir un on atem' = without stir or breath - death-like. 'Ponim a vaysn vi a fule levone' = face white like a full moon - corpse-like pallor becomes lunar beauty. This primal childhood vision of death connects to the poem's present: death as patient fool-guest. 'Opbild' = image/likeness. The '14' at top is likely a section number. The experience transforms: from spite against father to mystical encounter with death-in-life.
צי רעד איך מיט כעס,
צי רעד איך אין רה --
מיט אַ שטענדיקן שמייכל
שמייכלט ער צו --
דאַס הייסט, ער איז מסכים.
ער איז מסכים אויף אַלץ,
ער איז מסכים מיט אֶלץ.
ער האָט פּאַרטיק זיין שמייכל
צו אַלץ און אווף אלל --
אא מין נאַרי
מן וועמען דערמאָנט מיר
דער שלידק -- דער גאַסט! --
ער דערמאָנט מיר אָן איינעם
פון מיין אַמאָליקן שטעטל,
טאַקע מענדל דער נאַר --
אַזוי הגמט ער געהייסן.
געווען איז ער אַ גבור;,
איבער זעקס פוס די הייך,
און געווען איז ער אין שטעטל
דער וואַסערטרעגער.
(ניט איין מאָל שוין.
אַז איך האָב אים באַזונגען/
ניט איין מאָל שוין
אַז איך האָב אים באַווייעט)--
פון פרי ביז אָוונט
איבער שטעטלשע גאַסן
מיטן לאַנגן קאַראָמיסל
און צוויי פולע עמער,
פלעגט זיך הוידען, הוידען
מענדל דער נאַר: --
אא מין נאָר..
אַז מיין טאַטע פלעגט ווערז
אויף מיר ווען אין כעס,
און פלעגט וועלן מיך טרעפן
מיט אַ גיפטיקן שטאַך --
פלעגט ער געבן א זמג,
ווי אַ וואָרף מיט אַ נאָדל
אין האָרץ מיר אָרִיץ:
מענדל דער נאַר!
43
14
און פון יענע טעג אה
אויף צו להכעיס דעבם טאַטן
המב איך ליב און נאָך ליבער
אויף שטענדיק געקראָגן
מענדל דעם נאָר, --
אַזא מין נאַר.
נעבן מיל איז געשטאַנען
א שטיבל אַן אַלטס,
און דאָרטן פל"עגט שלאָפן
מענדל דער נאַר,
אַהין צו דעם שטיבל,
אויף צו להכעיס דעם טאַטה
בין איך איינמאָל געגאַנגען
אין אַ זילבערנער נאַכט,
צו זען וואָס עס טוט דאַרט,
און זען ווי עס שלאָפט דאַרט
אין עלנטן שטיבל
מענדל דער נאַר!
און ווען איך בין אָרייץ
אין דעם עלנטן שטיבל,
אַ שלאָג האָט געטזמן מיר
אַ ליכט פּאַר די אויגן! --
אויפן דיל איז געלעגן
פונאַנדערגעצויגן,
די פיס אין דער ל>ענג,
און די הענט אויפן דקאַרצן,
א ריר און אַן אַטעם,
מיט אַ פנים 8 ווייסן,
ווי א פולע לבנה,
מענדל דער נאָר 7-
ַא מין נאֶר.
פון יענע טעג אַן
אויף אַלע מיינע וועגן
גייט מיר נמ זיין אָפבילד,
און קומט מיר אַנטקעגן.
און אַלעמאָל קומט ער
Tsi red ikh mit kas,
tsi red ikh in ru --
mit a shtendikn shmeykhl
shmekhlt er tsu --
Dos heyst, er iz maskim.
Er iz maskim oyf alts,
er iz maskim mit alts.
Er hot partik zayn shmeykhl
tsu alts un oyf alts --
aza min nar.
Fun vemen dermant mir
der shliakh -- der gast! --
er dermant mir on eynem
fun mayn amolikn shtetl,
take Mendl der nar --
azoy hot er geheysn.
Geven iz er a giber,
iber zeks fus di heykh,
un geven iz er in shtetl
der vasertreger.
(Nit eyn mol shoyn
az ikh hob im bazungen,
nit eyn mol shoyn
az ikh hob im baveynt) --
fun fri biz ovnt
iber shtetlshe gasn
mitn langn karomisl
un tsvey fule emer,
flegt zikh hoydn, hoydn
Mendl der nar: --
aza min nar...
Az mayn tate flegt vern
oyf mir ven in kas,
un flegt veln mikh trefn
mit a giftikn shtokh --
flegt er gebn a zog,
vi a vorf mit a nodl
in harts mir arayn:
Mendl der nar!
43
14
Un fun yene teg on
oyf tsu lehakhis dem tatn
hob ikh lib un nokh liber
oyf shtendik gekrogn
Mendl dem nar, --
aza min nar.
Nebn mil iz geshtanen
a shtibl an alts,
un dortn flegt shlofn
Mendl der nar.
Ahin tsu dem shtibl,
oyf tsu lehakhis dem tatn
bin ikh eynmol gegangen
in a zilberner nakht,
tsu zen vos es tut dart,
un zen vi es shloft dart
in elntn shtibl
Mendl der nar!
Un ven ikh bin arayn
in dem elntn shtibl,
a shlog hot geton mir
a likht far di oygn! --
oyfn dil iz gelegen
funandergetsogn,
di fis in der leng,
un di hent oyfn hartsn,
on a rir un on atem,
mit a ponim a vaysn,
vi a fule levone,
Mendl der nar --
aza min nar.
Fun yene teg on
oyf ale mayne vegn
geyt mir nokh zayn opbild,
un kumt mir antkegn.
Un alemol kumt er
Whether I speak with anger,
or speak in calm --
with a constant smile
he smiles along --
That means, he agrees.
He agrees to everything,
he agrees with everything.
He has ready his smile
for everything and upon everything --
such a kind of fool.
Of whom does he remind me,
the emissary -- the guest! --
he reminds me of someone
from my former shtetl,
actually Mendl the fool --
that was his name.
He was a hero,
over six feet tall,
and he was in the shtetl
the water-carrier.
(Not once already
have I sung of him,
not once already
have I wept for him) --
from morning till evening
through shtetl streets
with the long yoke
and two full buckets,
he would sway, sway
Mendl the fool: --
such a kind of fool...
When my father would become
angry at me,
and would want to strike me
with a poisonous stab --
he would say,
like a throw of a needle
into my heart:
Mendl the fool!
43
14
And from those days on
to spite my father
I loved and loved more
forever
Mendl the fool, --
such a kind of fool.
Beside the mill there stood
an old little hut,
and there used to sleep
Mendl the fool.
There to that little hut,
to spite my father
I once went
on a silver night,
to see what happens there,
and see how sleeps there
in the lonely little hut
Mendl the fool!
And when I entered
into that lonely little hut,
a blow struck me
a light before my eyes! --
on the floor lay
stretched out,
his feet at full length,
and his hands on his heart,
without a stir and without breath,
with a face so white,
like a full moon,
Mendl the fool --
such a kind of fool.
From those days on
on all my paths
his image follows me,
and comes toward me.
And every time he comes
Pages 497-498. Continuation of 'Ikh dank far alts': death personified agrees to everything with a smile. 'Maskim' = agreeing (Hebrew). 'Shliakh' = emissary (Hebrew). Memory of Mendl the Fool from the shtetl - archetypal village water-carrier. 'Giber' = hero/strong man (Hebrew 'gibor'). 'Karomisl' = yoke for carrying water buckets (Slavic, from Russian 'коромысло'). 'Hoydn' = to sway/rock. The father's insult 'Mendl der nar' as a poisonous needle - connecting the shtetl fool to death as fool. Leivick returns repeatedly to Mendl in his poetry - the holy fool archetype. 'Bazungen' = sung about, 'baveynt' = wept for. The number 43 at bottom may be a section or poem number. Continuation of 'Ikh dank far alts' - childhood memory of Mendl. 'Lehakhis' = to spite (Hebrew, from 'le-hakh'is'). 'Mil' = mill (German 'Mühle'). 'Shtibl' = small house/hut (diminutive). 'Zilberner nakht' = silver night - moonlit. The vision of Mendl: 'funandergetsogn' = stretched out, 'on a rir un on atem' = without stir or breath - death-like. 'Ponim a vaysn vi a fule levone' = face white like a full moon - corpse-like pallor becomes lunar beauty. This primal childhood vision of death connects to the poem's present: death as patient fool-guest. 'Opbild' = image/likeness. The '14' at top is likely a section number. The experience transforms: from spite against father to mystical encounter with death-in-life.
← / → previous & next poem·1–4 toggle columns·hover a line to align all versions