ער איז דער וועלטס מיט לײַב און לעבן
He is the world's with body and life
Work 327 of 440
Page 384. 'A mentsh aza' continuation: 'Er iz der velts mit layb un lebn' (He is the world's with body and life), ready before day opens its eye to give himself away — 'men ken im shnaydn vi... teyg' (can cut him like dough). His origin unknown — 'bargvild un nakht' (mountain wilderness and night) behind him. He alone knows 'vi azoy oyf der velt er iz gevorn gebrakht' (how he came to be brought into the world). He knows whom he loves 'andersh' (differently) in some far corner, knows 'ven es geshet vunder' (when miracle happens). He knows 's'glik fun danken un loybn' (the happiness of thanking and praising), 'arumnemen fis un kushn trit' (embracing feet and kissing steps), kneeling 'biz letstn otem' (until last breath). Even now, 'hendum-fendem' (helter-skelter — folksy reduplication), running in dawn, there's 'an emitser tsu vemen zikh vendn' (someone to turn to). Someone waits in pain at the window — but he cannot come, runs 'do ayn — do oys' (here in, here out). Final Eucharistic refrain: his body ready at every threshold, 'ver es vil' (whoever wants) can drink him as wine, eat him as bread. Ultimate Christ-like self-offering figure.
ער איז דער וועלטס מיט לײַב און לעבן
נאָך איידער דער טאָג עפֿנט זײַן אויג:
ער שטייט אַ פֿרישער זיך אַוועקצוגעבן,
מען קען אים שנײַדן ווי מען שנײַדט טייג.
פֿון וואַנען קומט ער? — דאָס ווייס ניט קיינער.
אַהינטער אים באַרגווילד און נאַכט:
וואָס מענטשן ווייסן ניט — ווייס ער איינער,
ווי אַזוי אויף דער וועלט ער איז געוואָרן געבראַכט.
און ער ווייס אויך גוט וועמען באַזונדער
ער האָט אַנדערש ליב, — ערגעץ ווײַט אין אַ העק,
און ער ווייס נאָך מער, ווען עס געשעט וואונדער,
און עמיצער אַנדערש גיט זיך אים אַוועק.
ער ווייס אויך ס׳גליק פֿון דאַנקען און לויבן,
אַרומנעמען פֿיס און קושן טריט:
און קניען צו דער ערד און גלויבן, גלויבן,
און ביז לעצטן אָטעם שטיין געקניט.
און אַפֿילו איצט, ווען הענדום־פֿענדום
ער לויפֿט אַרום אין דער וועלטס באַגין,
איז דאָ אַן עמיצער צו וועמען זיך ווענדן,
איז דאָ אַן ערגעץ צו גיין אַהין.
מען וואַרט אויף אים אין פּײַן באַנומען,
מען שטייט בײַ דער שויב און מען קוקט אַרויס:
נאָר ער — ער קומט ניט, ער קען ניט קומען,
ער לויפֿט איבער וועלט דאָ אײַן — דאָ אויס.
ער איז דער וועלטס. זײַנע פֿינגער ווינקען,
בײַ יעדער שוועל זײַן גוף ליגט גרייט:
ווער עס וויל קען קומען ווי ווײַן אים טרינקען,
ווער עס וויל קען אים עסן ווי מען עסט ברויט.
Er iz der velts mit layb un lebn
nokh eyder der tog efnt zayn oyg:
er shteyt a frishe zikh avektsugeben,
men ken im shnaydn vi men shnaydt teyg.
Fun vanen kumt er? — dos veys nit keyner.
ahinter im bargvild un nakht:
vos mentshn veysn nit — veys er eyner,
vi azoy oyf der velt er iz gevorn gebrakht.
Un er veys oykh gut vemen bazunder
er hot andersh lib, — ergets vayt in a hek,
un er veys nokh mer, ven es geshet vunder,
un emitser andersh git zikh im avek.
Er veys oykh s'glik fun danken un loybn,
arumnemen fis un kushn trit:
un knien tsu der erd un gloybn, gloybn,
un biz letstn otem shteyn geknit.
Un afile itst, ven hendum-fendem
er loyft arum in der velts bagin,
iz do an emitser tsu vemen zikh vendn,
iz do an ergets tsu geyn ahin.
Men vart oyf im in payn banumen,
men shteyt bay der shoyb un men kukt aroys:
nor er — er kumt nit, er ken nit kumen,
er loyft iber velt do ayn — do oys.
Er iz der velts. Zayne finger vinken,
bay yeder shvel zayn guf ligt greyt:
ver es vil ken kumen vi vayn im trinken,
ver es vil ken im esn vi men est broyt.
He is the world's with body and life
even before the day opens its eye:
he stands fresh to give himself away,
one can cut him as one cuts dough.
From where does he come? — no one knows.
Behind him mountain wilderness and night:
what people don't know — he alone knows,
how he came to be brought into the world.
And he also knows well whom in particular
he loves differently, — somewhere far in a corner,
and he knows even more, when miracle happens,
and someone else gives themselves to him.
He also knows the happiness of thanking and praising,
embracing feet and kissing steps:
and kneeling to the earth and believing, believing,
and standing kneeled until the last breath.
And even now, when helter-skelter
he runs around in the world's dawn,
there is someone to whom to turn,
there is somewhere to go.
One waits for him, seized with pain,
one stands at the window and looks out:
but he — he doesn't come, he cannot come,
he runs across the world here in — here out.
He is the world's. His fingers beckon,
at every threshold his body lies ready:
whoever wants can come drink him like wine,
whoever wants can eat him as one eats bread.
Page 384. 'A mentsh aza' continuation: 'Er iz der velts mit layb un lebn' (He is the world's with body and life), ready before day opens its eye to give himself away — 'men ken im shnaydn vi... teyg' (can cut him like dough). His origin unknown — 'bargvild un nakht' (mountain wilderness and night) behind him. He alone knows 'vi azoy oyf der velt er iz gevorn gebrakht' (how he came to be brought into the world). He knows whom he loves 'andersh' (differently) in some far corner, knows 'ven es geshet vunder' (when miracle happens). He knows 's'glik fun danken un loybn' (the happiness of thanking and praising), 'arumnemen fis un kushn trit' (embracing feet and kissing steps), kneeling 'biz letstn otem' (until last breath). Even now, 'hendum-fendem' (helter-skelter — folksy reduplication), running in dawn, there's 'an emitser tsu vemen zikh vendn' (someone to turn to). Someone waits in pain at the window — but he cannot come, runs 'do ayn — do oys' (here in, here out). Final Eucharistic refrain: his body ready at every threshold, 'ver es vil' (whoever wants) can drink him as wine, eat him as bread. Ultimate Christ-like self-offering figure.
← / → previous & next poem·1–4 toggle columns·hover a line to align all versions