פון זיינע פיס -- אַ סלופי
From his feet — a pole,
Work 410 of 440
Pages 479-480. Conclusion of 'Di natur': from God's feet a pole, from head a tower, from each hand 'a shtarbndikn yung' (a dying young man). New poem 'Shteyner un shtern' (Stones and Stars): accused 'shuldik' (guilty), destroys life, takes off heads 'mit bloyz a vort' (with just a word). Like 'letste farbrekher' (worst criminals). People killed in corners because he 'geteyt di ru' (slew the peace). Brings 'fuln vogn' (full wagon) of sorrow, shares like bread. Called 'merder un gazlen' (murderer and robber — Hebrew 'gazlan'). Wherever he comes — trace of blood. When locked away, life is calm. Asks 'rakhmones' (mercy — Hebrew 'rachamim'), seeks 'zkhus' (merit — Hebrew 'zekhut'). Becomes own watchman, beats self. Can't remember killing but steps 'getsundn royt' (lit red). Against 'gzar un forurteyl' (decree and prejudgment — Hebrew 'gezera'), heaven and earth 'haglen' (hail) with stones and stars. Answers: 's'iz vert' (it's worth it). Poet's guilt and vindication. New poem 'Ershter may in a tsarisher tfire in Sibir' (First of May in a Tsarist Prison in Siberia): based on Leivick's own experience — arrested 1906 for Bund activities, imprisoned, escaped, re-arrested 1908, sentenced to hard labor in Siberia. 'Toyte hoyz' (dead house — Dostoevsky's 'Notes from the House of the Dead'). 'Kemfer-sotsyalistn' (fighter-socialists) in 'nit-baheytsde kamern' (unheated chambers). Tsar threw them here, chains on feet. Soldiers in 'kishef-rayf' (magic circle — Hebrew 'kishuf'). 'Pnimer' (faces — Hebrew 'panim') covered with 'glyver' (fever). Walls of 'kaltn keyver' (cold grave — Hebrew 'kever'). 'Shomer' (guard — Hebrew) has cold skin. Winter night 'yamert' (laments). Sleep on 'hayle breter' (hollow boards). Flame flickers. Sharp voice like 'meser-klingl' (knife-blade) tears silence. Guards investigate, all lie still. Shout becomes laughter, fighters turn in sleep. May Day defiance in prison.
פון זיינע פיס -- אַ סלופי
און פון זיין קאפ -- אַ טורעםי
און פון אַיעדער האַנט זיינער --
אַ שטאַרבנדיקן יונג.
שטיינער און שטערן
מע זאָגט אויף מיר: שולדיק; איך ברענג אום לעבןי
איך נעבם אַראָפּ קעפ מיט בלויז אַ וואַרט +
מען זאָגט := ווי קען ער פּאַרלאַנגען פאַרגעבונג?
מיט לעצטע פּאַרברעכער דאַרף זיין זיין אַרט.
מען זמגט--אין ווינקלען זיצן מענטשן דערשלאַגן,
ווייל איך האָב אין זיי די רו געטיש ;
ווייל טרויער ברענג איך אַ פולן וואָגן
און טייל עס אַלעמען. ווי מען טיילט ברויט.
מען זמגט -- איך בין מערדער און גזלן האַרטער: --
אַוואו נאֶר איך קום -- בליייבט אַ שפור פון בלוט:
נאָר דאָן, ווען איך בין אונטערן שלאָס א פּאַרשפּאַרטער;
גייש רואיק דאָס לעבן, איז אַלעמען גוט.
ביי הימל און ערד וואָלט איך בעטן רחמים,
איך וואָלט וועלן געפינען אויף זיך אַ זכות.
נמר איך ווער איבער זיך גאֶר אַליין א וואַכמאָּ
און שלאָג זיך אַליין מיטן אייגענעם פוס.
און מאָדנע, מאָדנע -- איך וויל זיך דערמאַנען
ווי אַזוי און ווען איך האָב לעבנס געטיש? --
און איך קזמן קיין שפור פון מאָרד ניט דערקאָנען.
באָטש אַלע מיינע טריט זיינען געצונדן רויט.
קעגן גזר און פּאָראורטייל איז שווער זיך צו ווערז ו --
און אָט נעמט דער הימל*, און אָט נעמט די ערדד
צו האַגלען אויף מיר מיט שטיינער און שטערן
און איך ענטפער רואיק איין וואָרט נאָר: --סיאיז ווערט.
155
|06
ערשטער מאִי אין אַ צאַרישער תפיסה אין סיביר
אָס טויטע הויז אין צפוךְלאָנד אין וווסטן --
אויף שלאָס +תון איינזאַמקייט פּאַרהאַקט,
אין תפיסה זיצן קעמפערְסאָציאָליסטן
אין ניטיבאַהייצטע קאַמערן פּאַרפּאַקטי
דער צאַר האָט זיי אַהער פּאַרוואַרפן,
אויף ביידע פיס זיי אָנגעטאָן אַ קייט,
זיי זאָלן ד אין עלנטקייט פון צפוז --
געפאַלענע אַריינזינקען אין טויט.
ביי אַלע טויערן, ביי אַלע טירןי
אויף אַלע טורעמס פון פּאַרצאַמטן הויף,
סאָלדאַטן פולבאַוואָפנטע מאַרשירן
און דרייען זיך ווי אין אַ כישוף"רייףי
די פנימער פּאַרצויגענע מיט גליווער,
די פלייצעס שטנמליק, ווי דער שלאָס פון צעל +
עס זיינען דיק די ווענט פון קאַלטן קבר,
און דיקער נאָך -- דעם שומרס קאַלטע פעל.
די ווינטער-נאַכט -- זי יאַמערט אין געדויער;
אין שטורעמווינט און ווירבלענדיקן שנית
אויף היילע ברעטער איינגעפאַסט אין מויער
די קעמפער שלאָפן אויסגעלייגט אין ריל
אין לעמפל דקאַפקעט זיך אַ פלעמל-צינגל,
און שאָטנס דרייען זיך פון גוף אויף גוףי
א קול אַ שאַרפער, ווי א מעסער-קלינגל,
די טויטע שטיל=קייט מִיטאָמאָל רייסט אויף.
מען ווייסט ניט ווער האָט דפס געשריי געשריגן,
די וועכטער לויפן אום פון טיר צו טיר,
און זייער חידוש וואַקסט, ווייל אַלע ליגן
פּאַרשטומט, ווי ביז אַהער, אַן מינדסטן ריר.
און ווי זיי זעצן זיך אַוועק -- די וועכטער;
אַזוי צעטראָגט זיך ווידער דאָס. געשריא --
געשריי פּאַרוואַנדלט זיך אין א געלעכטער
און קעמפער גיבן זיך אין שלאַף אַ דריי
Fun zayne fis — a slup,
un fun zayn kop — a turem,
un fun a yeder hant zayner —
a shtarbndikn yung.
Shteyner un shtern
Me zogt oyf mir: shuldik; ikh breng um lebn,
ikh nem arop kep mit bloyz a vort;
men zogt: vi ken er farlangen fargebung?
mit letste farbrekher darf zayn zayn art.
Men zogt — in vinklen zitsn mentshn dershlogn,
vayl ikh hob in zey di ru geteyt;
vayl troyer breng ikh a fuln vogn
un teyl es alemen, vi men teylt broyt.
Men zogt — ikh bin merder un gazlen harter: —
avu nor ikh kum — blaybt a shpur fun blut;
nor don, ven ikh bin untern shlos a farshparter,
geyt ruik dos lebn, iz alemen gut.
Bay himl un erd volt ikh betn rakhmones,
ikh volt veln gefinen oyf zikh a zkhus.
nor ikh ver iber zikh gor aleyn a vakhman
un shlog zikh aleyn mitn eygenen fus.
Un modne, modne — ikh vil zikh dermanen
vi azoy un ven ikh hob lebns geteyt? —
un ikh ken keyn shpur fun mord nit derkenen,
hotsh ale mayne trit zaynen getsundn royt.
Kegn gzar un forurteyl iz shver zikh tsu vern, —
un ot nemt der himl, un ot nemt di erd
tsu haglen oyf mir mit shteyner un shtern
un ikh entfer ruik eyn vort nor: — s'iz vert.
Ershter may in a tsarisher tfire in Sibir
Dos toyte hoyz in tsofn-land in vustn —
oyf shlos un aynzamkayt farhakt,
in tfire zitsn kemfer-sotsyalistn
in nit-baheytsde kamern farpakt.
Der tsar hot zey aher farvarfn,
oyf beyde fis zey ongetun a keyt,
zey zoln do in elntkeyt fun tsofn —
gefalene araynzinken in toyt.
Bay ale toyern, bay ale tirn,
oyf ale turems fun fartsumtn hoyf,
soldatn fulbavofnte marshirn
un dreyen zikh vi in a kishef-rayf.
Di pnimer fartsogene mit glyver,
di flaytses shtolik, vi der shlos fun tsel;
es zaynen dik di vent fun kaltn keyver,
un diker nokh — dem shomers kalte fel.
Di vinter-nakht — zi yamert in gedoyer;
in shturemvint un virbldikn shney
oyf hayle breter ayngefast in moyer
di kemfer shlofn oysgeleygt in rey.
In lempl klapket zikh a fleml-tsingl,
un shotns dreyen zikh fun guf oyf guf;
a kol a sharfer, vi a meser-klingl,
di toyte shtilkeyt mitamol rayst oyf.
Men veyst nit ver hot dos geshray geshrign,
di vekhter loyfn um fun tir tsu tir,
un zeyer khidesh vakst, vayl ale lign
farshtumt, vi biz aher, on mindstn rir.
Un vi zey zetsn zikh avek — di vekhter;
azoy tsetrogt zikh vider dos geshray —
geshray farvandlt zikh in a gelekhter
un kemfer gibn zikh in shlof a drey.
From his feet — a pole,
and from his head — a tower,
and from each hand of his —
a dying young man.
Stones and Stars
They say of me: guilty; I destroy life,
I take off heads with just a word;
they say: how can he demand forgiveness?
his manner must be with the worst criminals.
They say — in corners sit people killed,
because I have slain in them the peace;
because sorrow I bring a full wagon
and share it to everyone, as one shares bread.
They say — I am murderer and hard robber: —
wherever I come — remains a trace of blood;
but then, when I am locked away under lock,
life goes calmly, all is well for everyone.
From heaven and earth I would ask mercy,
I would want to find on myself a merit.
but I become over myself a watchman
and beat myself with my own foot.
And strange, strange — I want to remember
how and when I killed lives? —
and I can't recognize any trace of murder,
though all my steps are lit red.
Against decree and prejudgment it's hard to resist, —
and here begins the heaven, and here the earth
to hail upon me with stones and stars
and I answer calmly just one word: — it's worth it.
First of May in a Tsarist Prison in Siberia
The dead house in the north-land in the desert —
locked on lock and solitude,
in prison sit fighter-socialists
packed in unheated chambers.
The tsar has thrown them here,
on both feet put on them a chain,
they should here in loneliness of the north —
fallen sink into death.
At all gates, at all doors,
on all towers of the fenced yard,
soldiers fully-armed march
and turn as in a magic circle.
The faces covered with fever,
the shoulders steel-like, like the lock of a cell;
thick are the walls of a cold grave,
and thicker still — the guard's cold skin.
The winter night — it laments in duration;
in stormwind and whirling snow
on hollow boards set into the wall
the fighters sleep laid out in a row.
In a little lamp flickers a little flame-tongue,
and shadows turn from body to body;
a voice sharp, like a knife-blade,
the dead stillness suddenly tears open.
No one knows who shouted the shout,
the guards run around from door to door,
and their wonder grows, for all lie
silent, as before, without slightest stir.
And as they sit down — the guards;
thus disperses again the shout —
shout transforms into laughter
and fighters give a turn in sleep.
Pages 479-480. Conclusion of 'Di natur': from God's feet a pole, from head a tower, from each hand 'a shtarbndikn yung' (a dying young man). New poem 'Shteyner un shtern' (Stones and Stars): accused 'shuldik' (guilty), destroys life, takes off heads 'mit bloyz a vort' (with just a word). Like 'letste farbrekher' (worst criminals). People killed in corners because he 'geteyt di ru' (slew the peace). Brings 'fuln vogn' (full wagon) of sorrow, shares like bread. Called 'merder un gazlen' (murderer and robber — Hebrew 'gazlan'). Wherever he comes — trace of blood. When locked away, life is calm. Asks 'rakhmones' (mercy — Hebrew 'rachamim'), seeks 'zkhus' (merit — Hebrew 'zekhut'). Becomes own watchman, beats self. Can't remember killing but steps 'getsundn royt' (lit red). Against 'gzar un forurteyl' (decree and prejudgment — Hebrew 'gezera'), heaven and earth 'haglen' (hail) with stones and stars. Answers: 's'iz vert' (it's worth it). Poet's guilt and vindication. New poem 'Ershter may in a tsarisher tfire in Sibir' (First of May in a Tsarist Prison in Siberia): based on Leivick's own experience — arrested 1906 for Bund activities, imprisoned, escaped, re-arrested 1908, sentenced to hard labor in Siberia. 'Toyte hoyz' (dead house — Dostoevsky's 'Notes from the House of the Dead'). 'Kemfer-sotsyalistn' (fighter-socialists) in 'nit-baheytsde kamern' (unheated chambers). Tsar threw them here, chains on feet. Soldiers in 'kishef-rayf' (magic circle — Hebrew 'kishuf'). 'Pnimer' (faces — Hebrew 'panim') covered with 'glyver' (fever). Walls of 'kaltn keyver' (cold grave — Hebrew 'kever'). 'Shomer' (guard — Hebrew) has cold skin. Winter night 'yamert' (laments). Sleep on 'hayle breter' (hollow boards). Flame flickers. Sharp voice like 'meser-klingl' (knife-blade) tears silence. Guards investigate, all lie still. Shout becomes laughter, fighters turn in sleep. May Day defiance in prison.
← / → previous & next poem·1–4 toggle columns·hover a line to align all versions